Zorbalık, Taciz ve Cinsel Saldırının Önlenmesi ve Müdahale Edilmesi

Denizcilerin Eğitim, Belgelendirme ve Vardiya Tutma Standartları Kodu’nda

(Seafarers' Training, Certification and Watchkeeping Code-STCW Code) yapılan değişiklikler;

denizcilik sektöründe taciz, zorbalık ve cinsel saldırı dahil olmak üzere şiddet ve tacizin

önlenmesini ve bunlara müdahale edilmesini amaçlamaktadır.

Söz konusu değişiklikler, STCW Kodu’nun A-VI/1-4 tablosunda (kişisel güvenlik ve

sosyal sorumluluklar konusunda asgari yeterlilik standardının belirlenmesi) yer almaktadır. Bu

tabloya eklenen hükümler, denizciler için temel eğitim ve öğretimde yeni zorunlu asgari

gereklilikleri ana hatlarıyla belirlemektedir.

Bu düzenlemeler, denizcilerin şiddet ve taciz, özellikle cinsel taciz, zorbalık ve cinsel

saldırı konularında bilgi ve farkındalık kazanmalarını, ayrıca bu tür olayların nasıl önleneceği

ve meydana geldiğinde nasıl müdahale edileceği konusunda eğitim almalarını sağlamayı

amaçlamaktadır.

Geliştirilmiş Eğitim ve Sertifikasyon Yoluyla Balıkçı Gemisi Personelinin Emniyetinin

Artırılması

Balıkçı Gemisi Personelinin Eğitim, Belgelendirme ve Vardiya Tutma Standartları

Hakkında Uluslararası Sözleşme, 1995 (International Convention on Standards of Training,

Certification and Watchkeeping for Fishing Vessel Personnel-STCW-F) ile birlikte, yeni

oluşturulan zorunlu Balıkçı Gemisi Personelinin Eğitim, Belgelendirme ve Vardiya Tutma

Standartları Kodu (Code on Standards of Training, Certification and Watchkeeping for Fishing

Vessel Personnel-STCW-F Code) 1 Ocak 2026 tarihi itibarıyla yürürlüğe girmiştir.

Bu değişiklikler, balıkçılık sektörünün gelişen ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla

sözleşmenin kapsamlı şekilde değerlendirilmesi sonrasında kabul edilmiştir. Değişiklikler,

standart yeterlilik seviyelerinin uyumlaştırılmasını sağlamış ve Sözleşme kapsamındaki balıkçı

gemilerinde görev yapan personel için asgari yeterlilik düzeyi belirlemiştir. STCW-F

Sözleşmesi’nin revize edilmiş eki, STCW-F Kodu’nun A Bölümünde yer alan zorunlu teknik

standartların uygulanmasını sağlayan hukuki çerçeveyi oluşturmaktadır. Kılavuz niteliğindeki

B Bölümü ise, Sözleşme hükümlerinin yeknesak biçimde uygulanmasını desteklemek amacıyla

eğitim, öğretim, belgelendirme ve değerlendirme faaliyetlerine katılanlara rehberlik

sağlamaktadır.

Konteyner Kaybının Zorunlu Bildirimi

Konteyner kayıplarının zorunlu bildirimine ilişkin Denizlerin Gemiler Tarafından

Kirletilmesinin Önlenmesine Ait Uluslararası Sözleşme (Convention for the Prevention of

Pollution from Ships-MARPOL) ve Denizde Can Emniyeti Uluslararası Sözleşmesi (Safety of

Life at Sea-SOLAS) Sözleşmelerine getirilen değişiklikler 1 Ocak 2026 tarihi itibarıyla

yürürlüğe girmiştir. Denize düşen konteynerler, seyrüsefer güvenliği ve deniz güvenliği

açısından ciddi bir tehlike oluşturmanın yanı sıra, deniz çevresine de zarar verebilmektedir.

MARPOL Sözleşmesi’nin I No.lu Protokolü’nün V. Maddesinde (Zararlı maddelerle

ilgili olayların raporlanmasına ilişkin hükümler) yapılan değişiklikle yeni bir paragraf

eklenmiştir. Bu paragraf, “Yük konteyner(ler)inin kaybolması durumunda, II. Madde (1)(b)

uyarınca yapılması gereken bildirimin, SOLAS Sözleşmesi’nin V/31 ve V/32 kuralları

hükümlerine uygun şekilde yapılması gerekir.” ifadesini içermektedir.

SOLAS Sözleşmesi’nin V. Bölümünde (Seyrüsefer Emniyeti) yapılan değişiklikler

özellikle 31. Kuralı (Tehlike mesajları) kapsamaktadır. Buna göre, yük konteyner(ler)inin

kaybına karışan her gemi kaptanının, olayın ayrıntılarını çevredeki gemilere, en yakın kıyı

devletine ve ayrıca olayı IMO’ya raporlamakla yükümlü olan bayrak devletine bildirmesi

gerekmektedir.

Ayrıca, değişiklikler 32. Kuralı da (Tehlike mesajlarında verilmesi gereken bilgiler)

kapsamaktadır. Bu madde uyarınca, bildirilecek bilgiler arasında olayın konumu, kaybolan

konteyner sayısı ve diğer ilgili ayrıntılar yer almaktadır.

Gemideki Kaldırma Donanımları ve Demir Elleçleme Vinçlerinin Emniyeti

Yeni SOLAS Kuralı II-1/3-13, gemideki kaldırma donanımları (lifting appliances) ve

demir elleçleme vinçlerinin (anchor handling winches) uygulanması, tasarımı ve inşası,

işletilmesi, denetlenmesi, test edilmesi ve bakımı ile ilgili gereklilikleri kapsamaktadır.

Yeni SOLAS kuralının uygulanmasını desteklemek üzere, iki ayrı rehber

yayımlanmıştır:

• MSC.1/Circ.1662: Demir Elleçleme vinçlerine ilişkin rehber (Guidelines for Anchor

Handling Winches)

• MSC.1/Circ.1663: Kaldırma donanımlarına ilişkin rehber (Guidelines for Lifting

Appliances)

Bu rehberler, yeni gerekliliklerin uygulanmasında idarelere, gemi sahiplerine, klas

kuruluşlarına ve ilgili teknik personele yönlendirici nitelikte kılavuzluk sağlamaktadır.

Akaryakıt Kullanan Gemilerin Emniyetinin Artırılması

SOLAS Sözleşmesi’nin II-2. Bölümü’nde yapılan değişiklikler, parlama noktası

(flashpoint) gerekliliklerine (60°C) uymayan akaryakıtların tedarik edilmesinin önlenmesini

amaçlamaktadır.

Bu değişiklikler, SOLAS Kuralı II-2/4’e (Tutuşma olasılığı-Probability of ignition) yeni

tanımlar ve hükümler eklemektedir. Buna göre, akaryakıt bulunduracak gemilere, yakıt ikmali

(bunkering) öncesinde, yakıt tedarikçisinin yetkili temsilcisi tarafından imzalanıp onaylanmış

bir beyan verilmesi zorunlu hale getirilmiştir. Bu beyanda, tedarik edilen akaryakıtın SOLAS

Kuralı II-2/4.2.1’e uygun olduğu ve parlama noktasının belirlenmesinde kullanılan test

yönteminin belirtildiği doğrulanacaktır.

Kutup Sularında Faaliyet Gösteren SOLAS Kapsamı Dışındaki Gemiler İçin Emniyet

Tedbirleri-Polar Kod ve SOLAS

Polar Kod’da yapılan değişiklikler ile buna bağlı SOLAS değişiklikleri, seyrüsefer

emniyeti ve sefer planlamasına ilişkin gerekliliklerin kapsamını genişletmektedir. Buna göre,

kutup sularında faaliyet gösteren;

• 24 metre ve üzeri balıkçı gemileri,

• 300 groston ve üzeri, ticari faaliyette bulunmayan yatlar,

• 300 groston ve üzeri, 500 groston altındaki yük gemileri, artık Polar Kod kapsamındaki

emniyet gerekliliklerine tabi olacaktır.

2011 ESP Kodu’nda Yapılan Değişiklikler

Dökme yük gemileri ve petrol tankerlerinin sörveyleri sırasında yürütülen genişletilmiş

denetim programına (ESP Kodu) ilişkin yapılan yeni değişiklikler, gemi sacı kalınlık ölçümü

yapan firmaların denetlenmesinde İdarelerin rolünü düzenlemektedir. Bu değişiklik

kapsamında İdareler bahse konu firmaların düzenli ve profesyonel bir yapıda olup olmadığını

tespit etmek amacıyla denetleme yapacaktır.

Yeni Konteyner ve Dökme Yük Gemilerindeki Elektronik İnklinometre (Eğim Ölçer)

SOLAS Kural V/19 ile ekini (Sertifikalar), 1978 SOLAS Protokolünü ve 1988 SOLAS

Protokolünü kapsayan değişiklikler, 1 Ocak 2026 tarihinde veya sonrasında inşa edilen 3.000

groston ve üzeri konteyner gemileri ile dökme yük gemilerinin; geminin yalpalanmasını (roll

motion) tespit etmek, görüntülemek ve kaydetmek amacıyla elektronik bir inklinometre veya

eşdeğer bir sistemle donatılmalarını zorunlu kılmaktadır. Ancak, nadiren dökme yük taşıyan

gemiler ile sadece güvertesinde konteyner taşıyan genel kargo gemileri bu zorunluluktan muaf

tutulacaktır.

Yangın Söndürme - PFOS Yasağı

SOLAS Sözleşmesi’nin II-2. Bölümünde (İnşa-Yangından Korunma, Yangın Algılama

ve Yangın Söndürme), ayrıca 1994 ve 2000 tarihli Yüksek Süratlı Teknelerin Emniyetine

İlişkin Uluslararası Kodlarda (HSC Kod) yapılan değişikliklerle, perflorooktan sülfonik asit

(perfluorooctane sulfonic acid-PFOS) içeren yangın söndürme maddelerinin kullanımı ve

gemide bulundurulması yasaklanmıştır. Bu değişikliklerin amacı, yangınla mücadelede

kullanılan zararlı kimyasallara maruz kalabilecek gemi personelini korumak ve çevreye zarar

verebilecek yangın söndürme maddelerinin etkisini en aza indirmektir. Bahse konu yasak, 1

Ocak 2026 tarihinde veya sonrasında inşa edilen tüm gemiler ve yüksek süratli tekneler için

geçerlidir. 1 Ocak 2026 tarihinden önce inşa edilmiş gemiler ise, bu tarihten sonra yapılacak ilk

denetime kadar söz konusu yasakla uyumlu hale getirilmek zorundadır.

Araç, Özel Kategori ve Ro-Ro Mahallerinde Yangın Emniyeti

SOLAS Sözleşmesi’nin II-2. Bölümünde yapılan değişikliklerle, araç taşıma mahalleri,

özel kategori mahalleri, ro-ro mahalleri ve araç taşımaya uygun güvertelerde yangın riskine

karşı gemilerin yeterli şekilde korunmasını sağlamak amacıyla yeni gereklilikler getirilmiştir.

Bu gereklilikler;

• Sabit yangın algılama ve yangın alarm sistemi kurulması,

• Özel kategori mahallerinde etkin bir yangın devriye sisteminin bulunması,

• Araç, özel kategori ve ro-ro mahallerinde sürekli gözetim için etkin bir video izleme

sistemi kurulmasını içermektedir.

Bu sistem, yangının hızlı şekilde tespit edilmesini sağlayacak ve kameralar, yükleme

sonrası araç ve yüklerin üzerinden görebilecek şekilde konumlandırılacaktır. Buna paralel

olarak, Yangın Emniyet Sistemleri Kodu’nda (Fire Safety Systems-FSS Code) yapılan ilgili

değişiklikler, bu tür mahallerdeki yangın koruma sistemlerinin mühendislik tasarımı ve

kurulumuna ilişkin teknik düzenlemeleri tamamlamaktadır.

Denizyoluyla Taşınan Tehlikeli Yüklere İlişkin Uluslararası Kod (IMDG)

Değişiklik 42-24’ü içeren gözden geçirilmiş ve güncellenmiş konsolide Denizyoluyla

Taşınan Tehlikeli Yüklere İlişkin Uluslararası Kod (International Maritime Dangerous Code-

IMDG Code) 1 Ocak 2026 tarihi itibarıyla yürürlüğe girmiştir. Bu gereklilikler, ambalajlı halde

tehlikeli yük taşıyan tüm gemiler için geçerlidir.

Tahıl Kodu (Grain Code)

Dökme Haldeki Tahılların Emniyetli Taşınması Hakkında Uluslararası Kod’da (Grain

Code) yapılan değişikliklerle, özel bölmeler (special compartments) için yeni bir yükleme

koşulları sınıfı tanımlanmıştır.

Emniyetin Artırılmasına Yönelik IGF Kodu Değişiklikleri

Gazlar veya Diğer Düşük Parlama Noktalı Yakıtlar Kullanan Gemiler İçin Uluslararası

Emniyet Kodu’nda (International Code of Safety for Ships Using Gases or Other Low

flashpoint Fuels-IGF Code), Deniz Emniyeti Komitesi (Maritime Safety Committee-MSC) 108

toplantısında kabul edilen değişiklikler, emniyeti artırmak amacıyla çeşitli teknik konuları

düzenlemektedir.

Bu konular arasında; pompa emiş kuyuları (pump suction wells), emniyet tahliye valfi

çıkışları (safety relief valve discharge), yakıt hazırlama odaları (fuel preparation rooms), yapısal

yangın koruması (structural fire protection), tehlikeli bölümlerin belirlenmesi (hazardous

zones) yer almaktadır.

Kriyojenik Servis İçin Yüksek Manganezli Östenitik Çeliğin Uygulanması

Dökme Sıvılaştırılmış Gazları Taşıyan Gemilerin İnşa ve Ekipmanları Hakkında

Uluslararası Kod (International Code of the Construction and Equipment of Ships Carrying

Liquefied Gases in Bulk-IGC Code) ile IGF Kodu’nda yapılan ve MSC 106’da kabul edilen

değişikliklerle, kriyojenik servisler için yüksek manganezli östenitik çelik kullanılmasına

ilişkin standartlar belirlenmiştir.

Can Kurtarma Donanımları Kodu (LSA Code)

Can Kurtarma Donanımları Kodu’nda (Life-Saving Appliance Code-LSA Code)

yapılan değişiklikler, 1 Ocak 2029 tarihinde veya sonrasında gemilere konulacak olan tamamen

kapalı can filikaları (totally enclosed lifeboats) için havalandırma sistemlerine ilişkin yeni

gereklilikler getirmektedir.

Elektronik Harita Gösterim ve Bilgi Sistemleri (ECDIS) Güncellemeleri

Elektronik Harita Gösterim ve Bilgi Sistemleri (Electronic Chart Display and

Information Systems-ECDIS) için revize edilen performans standartları, Uluslararası

Hidrografi Örgütü’nün (International Hydrographic Organization-IHO) yeni ürün özelliklerinin

(S-98, S-100 ve S-101) kademeli olarak uygulanmasını başlatmaktadır. MSC.530(106)/Rev.1

sayılı Kararı, 1 Ocak 2026 tarihinden itibaren yeni kurulacak ECDIS sistemleri için gönüllülük

esasıyla, 1 Ocak 2029 tarihinden itibaren ise tüm yeni kurulumlar için zorunlu olarak

uygulanacaktır.

KAYNAK: Imeak DTO Sirküler No: 63